Als je met Gynzy enkel in de Werelden wil gaan werken, is het belangrijk om te plannen wanneer je welke leerstof wil aanbieden. Om je hierbij te helpen zijn er voorbeeldjaarplanningen beschikbaar. Hierin is de leerstof uit de visuele leerlijnen verdeeld over 10 periodes (blokken) per leerjaar. Zo duurt elke periode drie à vier weken en kun je een link maken met lesmaanden. Bij de indeling van de planning is rekening gehouden met volgordes (voorwaardelijkheden), de sleuteldoelen en met afnamemomenten van niet-methodetoetsen (Cito LVS 3.0). Zo komen de onderwerpen van de M-toetsen steeds in de eerste vier blokken aan bod.

In deze jaarplanningen is er een planning gemaakt op Eilandniveau. Elk Eiland bevat meerdere leerdoelen. Voor het verder uitwerken van de jaarplanning tot een maand- of weekplanning, is het belangrijk weloverwogen keuzes te maken, zodat de leerstof die je wil aanbieden past bij de onderwijsvisie van de school en bij de leerbehoeften van de leerlingen. Een voorbeeld van een keuze die je als school moet maken is of er kortere of langere tijd aan eenzelfde onderwerp wordt besteed. Hierbij weeg je ook af of je leerstof clustert, of apart van elkaar aanbiedt. Een ander voorbeeld is het bepalen van de leerinhoud van het curriculum: welke leerstof wel en welke leerstof niet behandeld zal worden. Beide keuzes maak je voorafgaand aan het specificeren van de planning, omdat dit invloed heeft op de tijd die je per onderwerp wil besteden.

Voorbeeld uit de jaarplanning spelling

Voorbeeld uit de jaarplanning rekenen

Hier beschrijven we een aantal stappen voor het werken in de Werelden met de jaarplanningen.

1. Keuzes op Wereldniveau

De planning kun je op verschillende manieren invullen. Allereerst bepaal je of je kortere of langere tijd aan een domein (Wereld) wilt werken. Veel rekenmethodes kiezen ervoor om korte tijd aan een domein te werken en vaak zelfs meerdere domeinen per dag te behandelen. Met de Werelden van Gynzy kun je zelf bepalen welke domeinen je per les aan bod laat komen. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om een hele les aan eenzelfde domein te werken, of zelfs een hele week. Dit geeft je meer ruimte om dieper op een onderwerp in te gaan.

Het is hierbij van belang om te kijken welke Werelden veel aan bod komen in de jaarplanning en welke Werelden minder. Onze Werelden komen overeen met de domeinen uit het referentiekader. De rekendomeinen zijn in Gynzy ingedeeld in 9 Werelden. Bij spelling zijn de domeinen ingedeeld in 6 Werelden.

Voor rekenen is het in de onderbouw belangrijk om meer tijd te besteden aan Getalbegrip, Optellen & Aftrekken, Vermenigvuldigen & Delen, Tijd & Datum en Geld. In de bovenbouw is het belangrijk om meer tijd te besteden aan Meten en Procenten, Breuken & Verhoudingen.

Voor spelling geldt dat in de onderbouw de meeste focus ligt op Begrippen, Luisterwoorden, Weetwoorden en Nadenkwoorden. In de bovenbouw komen daar Werkwoorden en Interpunctie bij.

Hieronder gaan we in op verschillende opties op Wereldniveau.

Kiezen voor een Wereld per dag

Als je een planning maakt waarbij je een Wereld per dag behandelt, werk je in een week aan meerdere domeinen en is er veel afwisseling in de leerstof. Een ander voordeel hiervan is dat je met een duo-collega kunt afstemmen wie welke Werelden op zijn werkdagen oppakt, zodat ieder zich in bepaalde domeinen kan verdiepen of zelfs specialiseren voor instructie en begeleiding.

Ook kunnen leerlingen eenvoudiger relaties leggen tussen de verschillende onderwerpen binnen de domeinen alsook tussen de verschillende domeinen, omdat deze wekelijks terugkomen.


Voorbeeld voor een wekelijkse planning van rekenen in groep 4 op Wereldniveau.

Kiezen voor een Wereld per week

Als je een planning maakt waarbij je een Wereld per week behandelt, werk je een hele week aan eenzelfde Wereld. Een voordeel hiervan is dat je diep op een domein in kunt gaan. Daarnaast kun je gemakkelijk terugpakken op leerdoelen van de dag ervoor. Hierdoor heb je meer aaneengesloten tijd om de leerlingen een concept zich eigen te laten maken en goed te doorgronden. Om dit mogelijk te maken, kun je de leerstof van twee blokken samenvoegen. Per Wereld behandel je dan de Eilanden van beide blokken.


Voorbeeld voor een wekelijkse planning van rekenen in groep 5 op Wereldniveau.

Kiezen voor een andere mogelijkheid

Uiteraard zijn er nog meer mogelijkheden voor het plannen op Wereldniveau. Een tussenweg is ook een optie; door twee dagen aan dezelfde Wereld te werken. Zo hebben de leerlingen meer tijd om aan een domein te werken dan als een Wereld per dag wordt aangehouden en gaat er minder tijd overheen voordat een Wereld weer aan bod komt, dan als een Wereld per week wordt aangehouden. Met deze tussenweg kun je de planning per blok aanhouden.

2. Verdeel de Eilanden over een aantal weken

Je werkt de jaarplanning verder uit door de Eilanden te verdelen over weken. Als je een Wereld per dag plant, verdeel je per blok de Eilanden van die Wereld over drie à vier weken. Als je een Wereld per week plant, behandel je alle Eilanden van twee blokken uit de jaarplanning in zeven à acht weken.

Je kiest per dag of per week één, twee of drie Eilanden die je van de geplande Wereld gaat behandelen. Hierbij kun je in de visuele leerlijn zien hoeveel leerdoelen bij het Eiland vaak aangeboden worden in het desbetreffende leerjaar. Zo kun je een inschatting maken of er veel of weinig tijd aan besteed moet worden. Bekijk hierbij ook hoe vaak het Eiland wordt herhaald door het jaar heen en of het leerdoel in meerdere leerjaren voorkomt. Hiermee kun je inschatten hoe ver leerlingen ongeveer zouden moeten zijn na elk blok.

Bij rekenen worden bepaalde Eilanden herhaald gedurende het leerjaar. Bij spelling worden vrijwel alle Eilanden herhaald (H) en een aantal uitgebreid (U).

Voorbeeld: het Eiland ’getallen afronden’ staat in blok 1 en 4. Dat betekent dat je in blok 1 de leerdoelen binnen het Eiland kunt herhalen van vorige leerjaren. In blok 4 wordt het Eiland herhaald. Dan kun je je meer richten op de leerdoelen binnen het Eiland die bij het eigen leerjaar horen en kun je dat uitbreiden. Dan zijn de voorwaardelijke leerdoelen al aan bod geweest.

Let op: bij rekenen hoeven leerlingen niet álle leerdoelen van een Eiland te beheersen. Je bepaalt als leerkracht of als school welke strategiedoelen je kiest en welke leerdoelen je wel en niet wil behandelen.

3. Voorbereiding per les

Als de Wereld- en de Eilandplanning voor de komende periode gemaakt is, noteer je de Wereld(en) en Eiland(en) van de les voor de leerlingen op het bord. Hiervoor kun je ook het blad ‘mijn doelen’ gebruiken. Zo maak je voor de leerlingen duidelijk waar ze in de les naartoe moeten navigeren.

4. Plan instructie

Bepaal per les op welke leerdoelen (Dorpen) uit het Eiland je instructie wil geven. Kijk hierbij hoe vaak het Eiland aan bod komt, hoeveel leerdoelen er in het Eiland zitten en in welk leerjaar de leerdoelen voorkomen. Je bedenkt daarbij wie er op dat moment instructie nodig heeft aan de hand van de vaardigheidsscores van de leerlingen.

Je kunt een klassikale instructie geven als die voor iedereen van belang is (bijvoorbeeld een leerdoel waarin een bepaalde strategie wordt uitgelegd of het belangrijkste leerdoel uit het Eiland) of je kunt meerdere instructiemomenten inplannen voor kleinere groepjes.

Voor de instructie kun je ook de instructielessen van Gynzy gebruiken.

5. Kiezen van leerdoelen

Als de leerlingen gaan verwerken, kunnen ze werken aan de Wereld en de Eilanden die gepland staan. Binnen elk Eiland hebben leerlingen de mogelijkheid om verschillende leerdoelen te kiezen. Je kunt met je leerlingen afspreken dat ze zelf kiezen om te werken aan leerdoelen die ze nog niet hebben behaald (< 75%) of leerdoelen waarin ze verder willen groeien. Hiermee stimuleer je de leerlingen om binnen de Werelden en Eilanden zelfstandige en verantwoordelijke keuzes te maken die aansluiten bij hun behoeften.

Een Eiland kan ook leerdoelen bevatten die voor de leerlingen nog niet open staan. In de Werelden heeft namelijk elk leerdoel voorwaardelijke leerdoelen. Dit zijn leerdoelen die eerst beheerst moeten worden, voordat leerlingen met het volgende leerdoel verder kunnen. Deze voorwaardelijke leerdoelen kunnen ook bij een ander Eiland of een andere Wereld horen.

Voorbeeld: getallen splitsen in de Wereld Getalbegrip is voorwaardelijk aan het optellen met overschrijding in de Wereld Optellen & Aftrekken.

Om de leerlingen meer te sturen, kun je de Werelden en Eilanden waar je niet aan werkt dichtzetten. Ook kun je het aanbod filteren, door alleen leerdoelen van het huidige leerjaar of het huidige leerjaar en aangrenzende leerjaren te tonen. Hierdoor wordt het voor de leerlingen makkelijker te navigeren en te kiezen.

Daarnaast kun je ook een richtlijn meegeven welke leerdoelen je in het Eiland belangrijk vindt voor je groep. Je kunt bijvoorbeeld omschrijven: “Probeer deze les leerdoel e en f te behalen. Zijn er nog voorwaardelijk leerdoelen die je nog moet behalen, werk daar dan eerst aan”.

Voorbeeld: je geeft instructie op het leerdoel Klokkijken op analoge klokken met halve uren. Als dit leerdoel voor de leerling nog dicht staat, is het noodzakelijk dat hij eerst de voorwaardelijke leerdoelen behaalt. Als hij het leerdoel met hele uren nog moet behalen, dan begint hij daarmee. Na een aantal sessies kan hij ook het doel met halve uren gaan maken. Als een leerling het leerdoel waarop instructie gegeven is al beheerst, kan hij al beginnen aan het leerdoel met kwartieren. Op die manier sluit de leerstof goed aan bij het niveau van de leerling.

6. Afspreken van aantal sessies

Om leerlingen een concrete richtlijn te geven van de hoeveelheid opgaven die ze per les moeten maken, kun je een aantal sessies afspreken. Een Dorpsessie bevat 12 opgaven van enkel dat leerdoel. Een Eilandsessie bevat 20 opgaven, van alle openstaande leerdoelen uit dat Eiland.

Dorpsessies

Je kunt bijvoorbeeld 4 Dorpsessies per les afspreken. De leerlingen maken dan 48 opgaven. Daarbij kun je afspreken dat leerlingen bij een nieuw leerdoel 2 sessies maken en bij herhaling van een leerdoel 1 sessie.

Eilandsessies

Je kunt bijvoorbeeld 2 Eilandsessies per les afspreken, waarbij leerlingen leerdoelen door elkaar oefenen. De leerlingen maken dan 40 opgaven. Het kan bij rekenen en spelling goed zijn om naast Dorpsessies gericht op één leerdoel, in een Eilandsessie vergelijkbare leerdoelen door elkaar te oefenen. Je kunt dit ook goed inzetten ter herhaling van leerstof, bijvoorbeeld in een weektaak of na een (bundel)toets. Leerlingen kunnen een Eilandsessie starten na een methodeles door te klikken op ‘Meer oefenen?’ of in de Werelden door op een Eilandicoon te klikken.

Bundels
Je kunt leerstof klaarzetten voor leerlingen door bundels te maken. Dit kan in oefenvorm of in toetsvorm.

7. Bijhouden van voortgang

Voor de leerlingen zijn er doelenboekjes beschikbaar, waarin per leerjaar de Werelden, Eilanden en Dorpen worden weergegeven. Hierin kunnen leerling hun voortgang bijhouden per leerdoel op basis van de vaardigheidsscores.

Als een leerling een vaardigheidsscore heeft van 75%, is het leerdoel in Gynzy behaald. Leerlingen moeten vaak meerdere sessies maken om tot 75% te komen. Bovendien zijn veel leerdoelen leerjaaroverstijgend. Het is dus niet per se zorgelijk als leerlingen na een les nog een lage vaardigheidsscore hebben.

Een vaardigheidsscore van 75% is voor de meeste leerlingen voldoende. Voor een sterkere leerling mag je een hogere score verwachten van bijvoorbeeld 90% of 100%. Het gestelde doel kun je (laten) noteren in de doelenboekjes van de leerlingen.

De vaardigheidsscore van het leerdoel blijft staan na elke keer dat de leerlingen erin gewerkt hebben. Daarom is het belangrijk om reeds behaalde leerdoelen te herhalen. Om na te gaan of leerlingen na een periode het leerdoel nog steeds beheersen, is het belangrijk om leerdoelen te herhalen waarbij leerlingen niet terug zouden moeten zakken in vaardigheidsscore.

Lees meer over het volgen van leerlingen in deze blog.

Algemene aandachtspunten

Plan niet te ver vooruit

Als je de jaarplanning verder uitwerkt tot een periode- of weekplanning, is het handig om een planning per periode te maken. Dus per 1 of 2 blokken en niet al voor het hele jaar. Op die manier kun je blijven inspelen op hoe het voorgaande blok is verlopen en rekening houden met eventuele uitloop of versnelling.

Monitoren

Als leerkracht kun je bij Actueel altijd zien wat en hoeveel de leerlingen gemaakt hebben. Je kunt tijdens en/of na de les (steekproefsgewijs) controleren of leerlingen in de juiste Wereld en Eiland hebben gewerkt en of het gelukt is om het aantal afgesproken sessies af te ronden. Omdat je op deze manier de controle hebt, hoef je wellicht niet iedere dag Werelden en Eilanden open en dicht te zetten.

Halverwege schooljaar starten

Mocht je halverwege het schooljaar beginnen met de jaarplanning, dan kun je ook halverwege de jaarplanning beginnen, bijvoorbeeld bij blok 4, 5 of 6. Mocht je hierbij tegen de voorwaardelijkheden aanlopen, neem dan contact op met een van de buddy’s.

Rekenspecifiek

  • Sleuteldoelen:
    De leerlijn van Gynzy is uitgebreider en veelzijdiger dan de leerlijn van een reguliere methode. Hierdoor wordt het mogelijk om de rekenstof op verschillende manieren en routes aan te bieden en daar zelf keuzes in te maken. Om handvatten te bieden voor het maken van deze keuzes, hebben we in de visuele leerlijn van rekenen sleuteldoelen gemarkeerd. Dit zijn leerdoelen waar vrijwel iedere leerling langs komt of langs zal moeten gaan. Het zijn vaak overkoepelende leerdoelen die niet gebonden zijn aan een specifieke strategie. Optellen t/m 100 met tientaloverschrijding is een voorbeeld van een sleuteldoel. Deze sleuteldoelen zullen dus waarschijnlijk (bijna) allemaal terugkomen in je curriculum.

    Daarnaast zitten er ook leerdoelen in onze leerlijn die als extra beschouwd kunnen worden. Ze kunnen een belangrijke tussenstap of uitdaging vormen voor leerlingen die dat nodig hebben. Denk aan kleine tussenstappen zoals Omrekenen van cm en dm, voordat je de leerlingen alle maten door elkaar laat oefenen of Berekenen van een eenvoudige gemiddelde snelheid, om de leerlingen kennis te laten maken met het begrip 'snelheid' of Heen- en terugtellen t/m 50, om de tussenstap naar getallen t/m 100 te verkleinen. Of juist plusstof (1X-doelen), zoals Rekenen met het Land van Kwint, om de leerlingen uit te dagen. Ook daarvan kun je als school of als leerkracht bepalen welke leerdoelen je wel of niet behandelt.

    De sleuteldoelen kunnen je dus helpen bij het uitwerken van een jaarplanning. In onze voorbeeldjaarplanningen is hier ook rekening mee gehouden: de jaarplanningen bevatten alleen de Eilanden waarin sleuteldoelen voor dat leerjaar voorkomen. Wanneer je Eilanden zonder sleuteldoelen, zoals Kennen van andere telsystemen wel aan bod wilt laten komen, kun je dit Eiland zelf inplannen. Sleuteldoelen kun je zowel in de visuele leerlijn als in de Werelden herkennen. In de visuele leerlijn zijn de sleuteldoelen dikgedrukt en onderstreept. In de Werelden staat een sleutelsymbool bij de naam van het doel: ⚲.

  • Strategiedoelen:
    Alléén de sleuteldoelen aanbieden is niet voldoende; je kiest namelijk bij bepaalde overkoepelende leerdoelen één of meerdere strategieën om een leerdoel aan te bieden op een manier die bij de school of bij de leerlingen past. In de visuele leerlijn van rekenen kun je per Eiland zien welke leerdoelen er inzitten en dus ook zien welke strategieën gekozen kunnen worden om het overkoepelende leerdoel aan te bieden. Bij het Eiland Plussommen t/m 100 zijn dit bijvoorbeeld: nulregel, rijgend, met hulpsom, één meer of minder, één getal rond maken en splitsen. In de Werelden zijn alle strategieën als aparte leerdoelen opgenomen in de leerlijn. Zo zijn er bijvoorbeeld aparte Eilanden en leerdoelen voor cijferend en kolomsgewijs rekenen. Voorafgaand aan het maken van een planning, stem je op schoolniveau af welke strategieën wel en niet behandeld worden. Leerlingen hoeven namelijk niet alle verschillende strategieën te beheersen. Je bent als school vrij om hier keuzes in te maken. Er zijn twee strategieën waarbij we adviseren om ze in ieder geval in het curriculum mee te nemen. Dit zijn het optellen en aftrekken via rijgen en via cijferen. Het rijgend rekenen sluit aan bij de basiskennis rondom getalstructuren. Het cijferend rekenen sluit aan bij het aanleren van een algoritme met getallen.

  • Start van de les:
    Naast de geplande Eilanden, is het aan te raden om iedere rekenles 10 minuten te beginnen met een sessie in de Eilanden met automatiseren, verhaalsommen of rekendictees. Daarnaast kun je lessen ook beginnen met het afnemen van een rekendictee op papier.

  • Blok 1 van de jaarplanning:
    In elke jaarplanning is het eerste blok vooral gericht op herhaling van het leerjaar ervoor, net zoals veel methodes dat doen. Zo worden in blok 1 van groep 5 met name belangrijke leerdoelen van groep 4,5 herhaald. Je werkt als leerling dan aan de leerdoelen die binnen het Eiland al open staan. Mochten je leerlingen al eerder klaar zijn met dit blok (dan bijvoorbeeld de 4 weken die je ervoor gepland had), begin dan al eerder aan blok 2.

Spellingspecifiek

  • Aanbod leerdoelen:
    Anders dan bij rekenen, zouden bij spelling aan het eind van groep 8 vrijwel alle leerdoelen van spelling behandeld moeten zijn. Bij spelling zijn er maar een paar uitzonderingen, zoals de woorden op -erd, -aar en -uur en de Wereld Extra Oefenen.

  • Start van de les:
    Naast de geplande Eilanden, is het aan te raden om iedere spellingles te beginnen met een kort woorden- en of zinnendictee op papier. Juist de combinatie van digitaal en analoog spellen blijkt effectief.

  • Specifieke leerdoelen en uitbreidingen binnen een Eiland:
    In de jaarplanningen van spelling is de planning ontwikkeld op Eilandniveau en waar relevant op doelniveau. Als er specifieke leerdoelen gepland staan en niet het hele Eiland, worden deze in de planning gespecificeerd. Daarnaast staat weergegeven wanneer een Eiland wordt uitgebreid (U). Deze Eilanden zijn eerder dit jaar of in het voorgaande jaar al aan bod geweest. De leerdoelen waarmee het Eiland uitgebreid wordt, staan dikgedrukt.

  • Leerdoelen door elkaar oefenen:
    Bij spelling zijn Eilandsessies een extra krachtig instrument om leerdoelen door elkaar te oefenen. Ook is de Wereld Extra oefenen hier erg geschikt voor: hier worden categorieën door elkaar geoefend.

  • Werkbladen en zinnendictees:
    Voor de hoogste groepen zijn er werkbladen ontwikkeld, voor de Wereld Extra Oefening. Daarnaast zijn er voor alle groepen zinnendictees beschikbaar gemaakt, om categorieën (schrijvend) nog beter te laten beklijven.

Wil je meer weten over de achtergronden en opbouw van de Werelden, kun je dat hier vinden.

Het werken in scenario 4 (met de jaarplanning) vergt een aantal weloverwogen keuzes. Om dit goed te laten aansluiten op jullie onderwijsvisie, is een scholing van de Gynzy Academie aan te raden. Zij kunnen jullie adviseren en ondersteunen bij het maken van keuzes hierin.

Heb je het antwoord gevonden?