Wat zorgt ervoor dat digitale verwerking een succes wordt? Deze vraag houdt scholen steeds meer bezig. Het is goed om als school stil te staan bij de impact van het werken met digitale (adaptieve) leermiddelen zoals Gynzy. In dit artikel geven we een overzicht van wat onderzoek naar digitaal (adaptief) leren tot nu toe laat zien. Het doel van dit artikel is om onderwijsprofessionals te helpen bij hun vragen over het effect van het steeds groeiende aanbod van digitale leermiddelen.

Onderzoek naar digitale (adaptieve) leermiddelen staat nog in de kinderschoenen. Helaas is er nog maar weinig onderzoek gedaan naar digitale adaptieve leermiddelen in het Nederlandse basisonderwijs, dit maakt dat geraadpleegde onderzoeken vaak in andere contexten plaatsvonden. In 2018 publiceerde de Kennisrotonde een overzichtsstudie waarin zij meer duidelijkheid proberen te geven over het effect van digitale adaptieve leermiddelen. Het onderzoek van de Kennisrotonde (Van der Wilt et al., 2018) is als leidraad genomen voor het schrijven van dit artikel.

Gepersonaliseerd leren, adaptief leren of digitaal leren

Concepten als gepersonaliseerd leren, adaptief leren en digitaal leren worden regelmatig door elkaar gebruikt. Wanneer leerlingen gepersonaliseerd leren, volgen zij een eigen leerroute; een individueel leertraject. Adaptief leren is een breed concept dat op verschillende manieren invulling krijgt. Kort gezegd komt adaptief leren erop neer dat het aanbod van leermateriaal aansluit bij de behoefte en het niveau van de leerling. Adaptief leren kan digitaal plaatsvinden, maar dat hoeft niet. Digitaal leren betekent dat een computerprogramma wordt ingezet om te leren. Digitaal leren kan zowel adaptief als niet adaptief. In Gynzy kun je kiezen om wel of niet gepersonaliseerd en/of adaptief te werken. Gynzy kan dus een hulpmiddel zijn om gepersonaliseerd en adaptief leren mogelijk te maken.

De leerkracht als sleutelfiguur

Hoewel er slechts beperkt onderzoek beschikbaar is naar het effect van digitale adaptieve leermiddelen, komt duidelijk naar voren dat de leerkracht een cruciale rol speelt. Het succes van werken met digitale (adaptieve) leermiddelen wordt grotendeels bepaald door de de manier waarop het leermiddel wordt ingezet en de perceptie van leerkrachten tegenover digitaal werken. Het is belangrijk dat leerkrachten het belang van digitaal werken inzien en dat zij het gevoel hebben uit de voeten te kunnen met het programma. Het is dus cruciaal om als team na te denken over de inzet van digitale (adaptieve) leermiddelen; zomaar wat laptops in de klas leggen heeft weinig zin.

Wanneer leerkrachten voor het eerst werken met digitale (adaptieve) leermiddelen, brengt dit andere werkzaamheden met zich mee dan ze gewend zijn. Het is van belang om voldoende tijd vrij te maken om te leren werken met het programma. Als leerkracht dien je namelijk op de juiste manier met het programma te werken, de resultaten juist te interpreteren en daar je handelen op af te stemmen. Zo blijkt dat leerkrachten het vaak lastig vinden om de gegevens uit een leerprogramma te interpreteren en te beoordelen. Leren over het programma is dus niet alleen belangrijk in de startfase, maar ook tussentijds ter verdieping. Kortom, het werken met digitale (adaptieve) leermiddelen is een leerproces dat tijd nodig heeft, maar dit is een investering die ook veel moois op kan leveren! Gynzy helpt je daar heel graag bij.

Leerwinst

Het werken met digitale adaptieve leermiddelen heeft verschillende voordelen.

Ten eerste kan adaptiviteit een positieve bijdrage leveren in de motivatie en het leren van de leerling. Doordat de opgaven beter aansluiten bij de behoefte, kunnen leerlingen beter worden uitgedaagd. Dit kan zorgen voor meer motivatie, wat positief bijdraagt aan leerprestaties. Bovendien ontvangen leerlingen in digitale (adaptieve) leeromgevingen direct feedback. Ook dit draagt positief bij aan leerprestaties. Echter blijft de leerkracht hierbij een grote rol spelen: digitale adaptieve leermiddelen zijn geen vervanging van de instructie die de leerkracht geeft.

Ten tweede kunnen digitale (adaptieve) leermiddelen leerkrachten helpen in het beoordelen en ondersteunen van leerlingen. Zo heeft de leerkracht tijdens de les direct zicht op de voortgang, daardoor kan hij leerlingen sneller en gerichter helpen. Daarnaast worden taken van de leerkracht overgenomen, zoals het aanbieden van opgaven welke aansluiten bij de behoefte van de leerling.

Ten derde blijkt uit enkele onderzoeken (e.g. Haelermans, 2018) dat leerwinst op rekenen en spelling in digitale (adaptieve) programma’s wordt behaald, echter is dit effect afhankelijk van de manier waarop de leerkracht het programma inzet en de keuzes die de leerkracht maakt. Bovendien is slechts beperkt onderzoek naar leerwinst beschikbaar (en in verschillende contexten), wat maakt dat er nog geen sluitend bewijs is dat adaptieve digitale leermiddelen de leerprestaties daadwerkelijk verbeteren. Vooralsnog lijkt het effect het grootst bij lesstof welke zich leent voor automatiseren.

Discussie

Dit artikel is geschreven op basis van onderzoeksresultaten. We hopen je zo te kunnen helpen bij het maken van een keuze om digitaal te werken en om digitale adaptieve leermiddelen goed in te zetten. Het is echter belangrijk om je te realiseren dat de geraadpleegde bronnen en wetenschappelijke onderzoeken niet specifiek over de verwerking van Gynzy gaan. De onderzoeken gaan bijvoorbeeld over andere leermiddelen of hebben plaatsgevonden in andere leercontexten. Bekijk de bronnen om de resultaten beter in perspectief te kunnen plaatsen.

Hulp van Gynzy

Zoals aangegeven is de leerkracht een sleutelfiguur om het werken in digitale (adaptieve) leermiddelen te doen slagen. Bij Gynzy vinden we het daarom belangrijk om voldoende hulp aan te bieden. We staan voor jullie klaar om te helpen en te adviseren met de inzet van digitale verwerking in de klas. Je kunt daarom altijd contact opnemen met onze buddy’s.

Bronnen

Centraal in dit artikel stond:

Van der Wilt, F., Bruijn, A., Stam, R., & van der Veen, C. (2018). Digitale adaptieve leermiddelen in het onderwijs. Een destillaat van 11 vragen en antwoorden van de Kennisrotonde. NRO: Den Haag. https://www.researchgate.net/publication/329269363_Digitale_adaptieve_leermiddelen_in_het_onderwijs

Kennisrotonde. (2019). Wat is het effect van het gebruik van een digitale rekenmethode versus een papieren rekenmethode op het verwerven van rekenvaardigheden op de basisschool? (KR. 732). Den Haag: Kennisrotonde.

https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/effect-digitale-rekenmethode-versus-papieren-methode

Kennisrotonde. (2017). Welke invloed heeft het werken met digitale leermiddelen op het professioneel handelen van leraren? (KR. 206). Den Haag: Kennisrotonde.

https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/besluitvorming-leraren-en-ict

Kennisrotonde. (2017). Wat is (er bekend over) het effect van maatwerk (definitie) op de motivatie van leerlingen? (KR. 112). Den Haag: Kennisrotonde.

https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/effect-van-maatwerk-op-de-motivatie-van-leerlingen

Kennisrotonde. (2016). Leidt een adaptieve leeromgeving (bij rekenen) voor leerlingen tot voldoende feedback en leerwinst en welke rol heeft de leraar daarin? (KR.88) Den Haag: Kennisrotonde.

https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/adaptieve-leeromgeving-voor-leerlingen

Kester, L., Cviko, A., Janssen, C., de Jonge, M., Louws, M., Nouwens, S., Paas, T., Van der Ven, F., Admiraal, W., Post, L., Lockhorst, D., Buynsters, M., Damstra, G. (2018). Docent en leerling aan het stuur: Onderzoek naar leren op maat met ict.

https://www.nro.nl/sites/nro/files/migrate/Doorbraakproject-Onderwijs-ICT_Eindrapport.pdf

Haerlermans, C., (2018). Digitale hulpmiddelen in het onderwijs. Zoetermeer: Stichting Kennisnet.

https://www.kennisnet.nl/app/uploads/kennisnet/publicatie/Kennisnet-Digitale-hulpmiddelen-in-het-onderwijs.pdf

Aanvullend, websites:

https://didactiefonline.nl/artikel/digitaal-leermateriaal-niet-ontworpen-voor-zelfstandig-werken

https://www.kennisnet.nl/artikel/12575/leidt-adaptieve-technologie-tot-kansengelijkheid-of-ongelijkheid-in-gesprek-met-inge-molenaar-en-eddie-denessen/

https://wij-leren.nl/digitale-leermiddelen-snappet.php

Heb je het antwoord gevonden?